De harten van vrouwen

Beter luisteren leidt tot betere preventie

Tijdens de Hartweek 2026, met als thema “Vrouwenharten”, wil het UMC Sint-Pieter het publiek en zorgprofessionals bewust maken van een realiteit die nog steeds te vaak over het hoofd wordt gezien: hart- en vaatziekten bij vrouwen worden nog steeds te weinig gediagnosticeerd en onvoldoende behandeld. Deze constatering heeft ertoe geleid dat het ziekenhuis een cardiologische consultatiedienst speciaal voor vrouwen heeft opgezet.

Hoewel hart- en vaatziekten de belangrijkste doodsoorzaak zijn onder vrouwen, zijn de symptomen soms minder typisch en worden de klachten gemakkelijker toegeschreven aan vermoeidheid, stress of mentale overbelasting.

“Het is niet ongebruikelijk om bepaalde klachten bij vrouwen te bagatelliseren, zowel op de spoedeisende hulp als tijdens consultaties. Toch vormen zij bijna de helft van de patiënten die we dagelijks behandelen. Het is essentieel om aandacht te besteden aan bepaalde signalen die een vroegere diagnose mogelijk kunnen maken”, legt dr. Charles Audiat, cardioloog in het UMC Sint-Pieter, uit.

Luisteren, het belangrijkste middel voor preventie

Veel vrouwen zoeken medische hulp vanwege ongewone kortademigheid, aanhoudende vermoeidheid, hartkloppingen of pijn op de borst die soms moeilijk te omschrijven is. Deze symptomen worden vaak onderschat of toegeschreven aan andere oorzaken, terwijl ze in feite kunnen wijzen op een hart- en vaataandoening. In zulke gevallen is luisteren de eerste stap naar de juiste zorg.

“Vrouwen hebben soms de neiging zichzelf op de tweede plaats te zetten en hun symptomen te bagatelliseren. Wanneer ze uiteindelijk een arts raadplegen, is het niet altijd gemakkelijk om onder woorden te brengen wat ze voelen. De rol van de arts is juist om hen te helpen deze signalen te begrijpen en in de juiste medische context te plaatsen”, benadrukt de cardioloog.

Van zwangerschap tot menopauze: belangrijke momenten voor preventie

Voor het UMC Sint-Pieter begint cardiovasculaire preventie bij vrouwen niet in de spreekkamer van de cardioloog, maar vaak al bij de gynaecoloog.

“We ontmoeten vrouwen op verschillende cruciale momenten in hun leven. Deze consulten bieden waardevolle mogelijkheden voor screening en preventie van risicofactoren zoals hypertensie, een hoog cholesterolgehalte en diabetes,” legt dr. Maude Velghe-Lenelle, gynaecoloog in het UMC Sint-Pieter, uit.

Bepaalde zwangerschapscomplicaties, zoals pre-eclampsie, eclampsie, zwangerschapshypertensie en zwangerschapsdiabetes, worden nu erkend als cardiovasculaire risicofactoren die zich jaren na de zwangerschap kunnen manifesteren.

“Deze gebeurtenissen moeten niet als geïsoleerde incidenten worden beschouwd. Het zijn risicofactoren waarmee een vrouw gedurende haar hele leven rekening moet houden,” verduidelijkt de gynaecoloog.

Tijdens de menopauze leidt de natuurlijke afname van oestrogeen tot fysiologische veranderingen die de ontwikkeling van cardiovasculaire risicofactoren kunnen bevorderen: verhoogde bloeddruk, veranderde lipidenprofielen, ophoping van buikvet en verminderde insulinegevoeligheid.

“De menopauze is een echte overgangsperiode. Vrouwen verliezen geleidelijk de hormonale bescherming die ze voorheen genoten, en hun cardiovasculair risico wordt geleidelijk aan vergelijkbaar met dat van mannen. Dit is een belangrijke kans om de screening en preventie te intensiveren,” leggen de twee specialisten uit.

Bescherm uw hart op elke leeftijd

Specialisten benadrukken echter een veelvoorkomend, maar onjuist idee: de perimenopauze betekent niet dat je beschermd bent tegen alle cardiovasculaire risico’s.

Roken, hoge bloeddruk, een hoog cholesterolgehalte, diabetes, een zittende levensstijl, overgewicht, stress, slaapstoornissen en bepaalde genetische factoren blijven belangrijke risicofactoren op elke leeftijd.

Daarom blijven de aanbevelingen gedurende het hele leven hetzelfde:

• Verminder stress;
• Zorg voor voldoende slaap;
• Beweeg regelmatig, idealiter minstens drie uur per week;
• Eet een evenwichtig dieet;
• Vermijd tabak;
• Beperk alcoholgebruik;
• Controleer regelmatig je bloeddruk, bloedsuikerspiegel en cholesterolgehalte.

Wanneer moet je een arts raadplegen?

Het UMC Sint-Pieter adviseert vrouwen om niet te wachten tot er significante symptomen optreden voordat ze hun cardiovasculaire gezondheid laten controleren.

Rond de leeftijd van vijftig, een periode die gekenmerkt wordt door hormonale veranderingen in verband met de menopauze, kan een cardiovasculaire controle een bijzonder relevante preventieve maatregel zijn.

Specialisten benadrukken ook het belang van het informeren van uw arts over uw symptomen, risicofactoren en medische geschiedenis. Luisteren is essentieel voor het stellen van de juiste diagnose en het nemen van de juiste preventieve maatregelen.

“Zwangerschapsvergiftiging of zwangerschapsdiabetes die twintig jaar geleden is opgetreden, kan vandaag de dag nog steeds relevant zijn. Deze informatie is een integraal onderdeel van de cardiovasculaire geschiedenis van een vrouw en mag niet over het hoofd worden gezien.”

Het hart van vrouwen verdient bijzondere aandacht

Tijdens de Week van het Hart wil het UMC Sint-Pieter benadrukken dat een beter begrip van de specifieke behoeften van vrouwen, zorgvuldige aandacht voor symptomen en vroegtijdige opsporing kunnen helpen bij het voorkomen van veel hart- en vaatziekten. Om deze link tussen cardiovasculaire gezondheid en de gezondheid van vrouwen te bevorderen, biedt het UMC Sint-Pieter cardiologische consulten aan die speciaal voor vrouwen zijn ontworpen. Deze consulten maken een vroegtijdige identificatie van risicopatiënten mogelijk en zorgen ervoor dat er rekening wordt gehouden met mogelijke complicaties tijdens de zwangerschap, de menopauze en cardiovasculaire risicofactoren. Ze maken deel uit van een samenwerkingsverband tussen cardiologen, gynaecologen en huisartsen.

Want luisteren naar een vrouw wanneer ze over haar gezondheid praat, is al een vorm van zorg voor haar hart.